Επιλογή Σελίδας

Η πανδημία επιταχύνει τις αλλαγές στην αγορά γραφείων

«Περισσότερο ανθεκτικά αναμένεται να φανούν ακίνητα με πολυετή μισθωτήρια από υψηλού επενδυτικού βαθμού επιχειρήσεις ή που υποστηρίζονται άμεσα ή έμμεσα από φορείς του δημοσίου».

Κωνσταντίνος Μαρκογιαννάκης

Head of Valuation, Research & Advisory
Arbitrage

Στέλλα Ραμοπούλου

Senior Associate,
Market Research
Arbitrage

Στην Αθήνα, η μεγαλύτερη πυκνότητα γραφειακών χώρων εντοπίζεται κυρίως στο Κέντρο ενώ ακολουθούν ο Βόρειος και ο Νότιος τομέας. Μεσοσταθμικά, η κενότητα σε γραφειακούς χώρους κατηγορίας Α+, Α και Β υπολογίζεται κοντά στο 20%.
Στην Αθήνα, τα τελευταία χρόνια, τόσο τοπικές επιχειρήσεις όσο και διεθνείς όμιλοι που στεγάζονταν σε χαμηλότερων προδιαγραφών γραφεία, μετακινήθηκαν σε πιο σύγχρονα γραφεία και ως αποτέλεσμα των ευκαιριών σε διαθέσιμους χώρους που προέκυψαν κατά τα έτη της ύφεσης. Επίσης, δεν ήταν λίγες και οι μεγάλες επιχειρήσεις που προχώρησαν στη δημιουργία νέων χώρων για τη στέγασή τους. Η τάση μετακόμισης και μετεγκατάστασης ήταν ιδιαίτερα έντονη στον Κεντρικό και στο Βόρεια τομέα των Αθηνών. Ο Πειραιάς και οι γειτονικές σε αυτόν περιοχές επίσης προσέλκυσαν ζήτηση και ως αποτέλεσμα περισσότερα έργα εξετάζονται στην περιοχή.
Πριν από το ξέσπασμα της πανδημίας, η ζήτηση για γραφειακούς χώρους σημείωνε αύξηση. Το 2019 πραγματοποιήθηκαν συναλλαγές με υψηλότερα μισθώματα και συμπιεσμένες αποδόσεις. Το 2020 αναμένεται να είναι ένα μεταβατικό έτος λόγω του αντίκτυπου της πρόσφατης πανδημικής κρίσης, τόσο στον τρόπο εργασίας όσο και στην οικονομία στο σύνολό της.
Η πανδημική κρίση αναμένεται να επιταχύνει μια σειρά αλλαγών που έχουν ήδη κάνει την εμφάνισή τους στην αγορά γραφείων, όπως την ανάγκη για ευέλικτους γραφειακούς χώρους που φέρουν πιστοποιημένα προδιαγραφές βιωσιμότητας και προωθούν την υγεία και την ευεξία. Επιπλέον, περιμένουμε ταχύτερη ενσωμάτωση προηγμένων ψηφιακών συστημάτων και σύγχρονου εξοπλισμού, υποδομές που εξυπηρετούν τις νέες ανάγκες για τηλεδιασκέψεις και ταχύτερες και πιο αξιόπιστες ευρυζωνικές υπηρεσίες. Οι επιπτώσεις στα κτίρια γραφείων θα ποικίλλουν. Περισσότερο ανθεκτικά αναμένεται να φανούν ακίνητα που διατηρούν πολυετή μισθωτήρια με υψηλού επενδυτικού βαθμού επιχειρήσεις ή υποστηρίζονται άμεσα ή έμμεσα (μέσω επενδυτικών σχημάτων) από φορείς του δημοσίου και κυβερνητικά δίκτυα.

Πιθανότατα, η πανδημία θα σηματοδοτήσει το τέλος του κλασικού τρόπου εργασίας με συγκεκριμένες ώρες παρουσίας στα γραφεία. Η αύξηση της τηλεργασίας ενδεχομένως να οδηγήσει σε μείωση των αναγκών αλλά και σε απαιτήσεις για άλλες προδιαγραφές όπως οι χώροι συνεργατικότητας με ειδική εσωτερική αναδιαμόρφωση των επιφανειών. Η λειτουργία των ευέλικτων εργασιακών χώρων (co-working spaces) θα επηρεαστεί και αυτή από τα νέα υγειονομικά πρωτόκολλα, απαιτώντας ανάλογες προσαρμογές. Ωστόσο, οι προηγμένοι τεχνολογικά και έξυπνα διαμορφωμένοι χώροι με μεικτές χρήσεις και αρκετούς χώρους συνάντησης θα μπορούσαν να αποβούν βοηθητικοί στην εξυπηρέτηση της απομακρυσμένης εργασίας και τη διεξαγωγή επαγγελματικών συναντήσεων κατά περίσταση.

Μεσοπρόθεσμα, οι νέες υγειονομικές προδιαγραφές, σε συνδυασμό με την έλλειψη διαθέσιμου σύγχρονου και ποιοτικού κτιριακού αποθέματος, αναμένεται να κατευθύνουν τη ζήτηση σε σύγχρονους και ψηφιακά προηγμένους χώρους γραφείων με υψηλές προδιαγραφές και ποιοτικά χαρακτηριστικά αλλά και να διατηρήσουν την τάση για πράσινες ανακαινίσεις και νέες πιστοποιημένες αναπτύξεις με επίκεντρο τη βιωσιμότητα και την ευεξία.

Αναλογιζόμενοι το μέλλον στους χώρους εργασίας, αντιλαμβανόμαστε ότι ενώ η τήρηση των υγειονομικών πρωτόκολλων μπορεί να αποτελεί στοιχείο της νέας πραγματικότητας, η συνεργασία και η ανθρώπινη σύνδεση θα παραμείνουν πιο σημαντικές από ποτέ. Ως εκ τούτου, πιστεύουμε ότι είναι απαραίτητο να τεθεί σε προτεραιότητα η διασφάλιση των καλύτερων δυνατών συνθηκών (συν)εργασίας, με βέλτιστη υγιεινή και έξυπνη χρήση των χώρων, ώστε οι χρήστες να εργάζονται σε ασφαλή και παραγωγικά περιβάλλοντα.